Pytania i odpowiedzi ONHP

Pytania i odpowiedzi:

Jakie są zagrożenia dotyczące ozonu i tonera z drukarek?
W przypadku dużych maszyn (zwłaszcza tych ustawionych w pomieszczeniach stałej pracy czy też w niewielkich, słabo wentylowanych pokojach), istnieje większe ryzyko uciążliwości termicznej czy też narażenia na hałas (zarówno w odniesieniu do samych urządzeń, jak i ludzi je obsługujących). Należy również pamiętać, by zarówno urządzenia, jak i materiały eksploatacyjne do nich, nie zajmowały przestrzeni przeznaczonej dla pracowników, co może stanowić naruszenie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, ze zm.). Kodeks pracy stanowi, by pracodawca zapewnił bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a także niezakłóconą możliwość jej wykonywania. Dlatego właśnie zaleca się by duże, zazwyczaj wielofunkcyjne, maszyny biurowe znajdowały się w odrębnym pomieszczeniu.
Przy prawidłowym użytkowaniu ww. urządzeń, ozon i tlenki azotu nie powinny mieć negatywnego wpływu na stan zdrowia pracowników. Zgodnie z badaniami przeprowadzonym przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy: Bezpieczeństwo Pracy 4/2004, dr Ewa Gawęda, CIOP, „Szkodliwe substancje chemiczne emitowane przez wybrane urządzenia biurowe podczas ich pracy” (w załączeniu), zarówno podczas normalnej, jak i wytężonej pracy nie zanotowano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń ozonu ani tlenków azotu. Zgodnie z deklaracjami producentów umieszczonymi w kartach charakterystyki tonerów, pył ten może powodować nieznaczne podrażnienie przy kontakcie z oczami, a długotrwała ekspozycja może prowadzić do podrażnień dróg oddechowych, ale w warunkach normalnej pracy do takiego kontaktu, jak i długotrwałej ekspozycji nie powinno w ogóle dojść. Dodatkowo, większe urządzenia zazwyczaj wyposażone są w filtry HEPA.
Reasumując, urządzenia biurowe pod postacią kserokopiarek, drukarek czy urządzeń wielofunkcyjnych nie stanowią bezpośredniego zagrożenia, jednakże mogą być uciążliwymi ze względu na hałas czy temperaturę. W odpowiednich warunkach lokalowych, przy zapewnionej wentylacji i użytkowaniu zgodnie z instrukcją obsługi nie powinny emitować szkodliwych czynników, takich jak tlenki azotu, ozon, czy pyły, w ilościach przekraczających ustawowe normy, jednakże ostatnie badania pokazują że wciąż jest to temat wymagający dalszych badań.
Czy istniej obowiązek dotyczący zgłaszania prowadzenia działalności przez pracodawców?
Obowiązek ten został zlikwidowany na mocy ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 2). W powyższym akcie prawnym uchylono m.in. artykuł 209, którego § 1 nakładał na pracodawcę obowiązek zgłoszenia na piśmie, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności właściwego Okręgowego Inspektora Pracy i właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności.
Jednakże, w pewnych przypadkach działalność gospodarcza podlega rejestracji przez Państwową Inspekcją Sanitarną. Przykładowo, art. 61 Ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 poz. 594 z późn. zm.) mówi: Państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny są organami właściwymi w sprawach rejestracji oraz zatwierdzania, warunkowego zatwierdzania, przedłużania warunkowego zatwierdzenia, zawieszania oraz cofania zatwierdzenia zakładów, które:
1) produkują lub wprowadzają do obrotu żywność pochodzenia niezwierzęcego,
2) wprowadzają do obrotu produkty pochodzenia zwierzęcego, nieobjętych urzędową kontrolą organów Inspekcji Weterynaryjnej,
3) produkują lub wprowadzają do obrotu żywność zawierającą jednocześnie środki spożywcze pochodzenia niezwierzęcego i produkty pochodzenia zwierzęcego, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 85312004, z zastrzeżeniem art. 73 ust. 6,
4) działają na rynku materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, w tym zakładów prowadzonych przez podmioty zajmujące się recyklingiem
- w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 852/2004 i rozporządzeniu nr 882/2004.
Co to jest choroba zawodowa?
Zgodnie z art. 2351 (t. j. Dz.U. 2016 poz. 1666) Kodeksu Pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Tryb postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej określa Kodeks pracy (t. j. Dz.U. 2016 poz. 1666) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), natomiast sposób dokumentowania rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 maja 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1379).
W myśl art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 1367).
Zgodnie z art. 235 § 1 i § 22 Kodeksu pracy zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej do właściwego państwowego inspektora sanitarnego może dokonać:
a) pracodawca,
b) pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę, przy czym pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną.
Każdy inny lekarz i lekarz dentysta w przypadku podejrzenia choroby zawodowej u pacjenta, powinien zgodnie z art. 235 § 21 dokonać skierowania na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy.
Jakie i w jakich warunkach powinny być wydawane pracownikom napoje podczas upałów?
Art. 232. Kodeksu pracy mówi: Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje tych posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i warunki ich wydawania.
Napoje należy zapewnić nieodpłatnie w przypadku pracy na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia przekraczającej 25oC oraz na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28oC. (rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów, Dz. U. 1996 nr 60 poz. 279).
Jak postępować w przypadku rozbicia termometru rtęciowego?
W przypadku rozbicia termometru zawierającego rtęć, należy ją niezwłocznie zebrać, najlepiej w gumowych rękawiczkach, do szklanego słoika lub szczelnie zamykanego plastikowego worka. Można użyć do tego zakraplacza do oczu, sztywnej kartki papieru lub łopatki. Nie wolno używać domowych środków czyszczących (szczególnie tych zawierających chlor i amoniak). Rozbity termometr oraz przyrządy pomagające w zebraniu rtęci należy włożyć do słoika lub zamknąć szczelnie w worku plastikowym i zanieść do najbliższego miejsca utylizacji rtęci lub apteki, która posiada pojemniki na tego typu odpady.
Rtęci nie wolno zbierać pędzlem, miotłą lub odkurzaczem, gdyż przyrządy te rozbijają ją na mniejsze kropelki, zwiększając powierzchnię parowania, a tym samym stężenie par rtęci w powietrzu. Ponadto małe „kuleczki” rtęci mogą się ukryć w szczelinach i zakamarkach podłogi lub pomiędzy włosiem dywanu i nieustannie parując, mogą spowodować groźne zatrucie przewlekłe.
Ze względów bezpieczeństwa wskazane jest jak najczęstsze wietrzenie pomieszczenia w celu zmniejszenia stężenia par rtęci. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.
Wykaz aptek odbierających rtęć na terenie m.st. Warszawy: https://czysta.um.warszawa.pl/punkty-zbiorki-przeterminowanych-lekow-i-termometrow-rteciowych
Czy nanomateriały podlegają pod rozporządzenie (WE) Nr 1907/2006?
Nanomateriały spełniają definicję substancji zawartą w  Rozporządzeniu (WE) Nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i dlatego  podlegają przepisom tego rozporządzenia. Nanomateriały podlegają również przepisom Rozporządzenia (WE) 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin. Szczegółowe informacje o tym jakie obowiązki nakładają na producentów, importerów i dalszych użytkowników nanomateriałów powyższe rozporządzenia (dokument w języku angielskim), można znaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej tutaj
Jakim przepisom podlega nikotyna?
Nikotyna (CAS 54-11-5, EC 200-193-3) podlega przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 649/2012  z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów. Jest ona wymieniona w załączniku I, część 2, do tego rozporządzenia, w związku z zakazem jej stosowania w pestycydach na obszarze Unii. Zgodnie z przepisami rozporządzenia 649/2012 wywóz chemikaliów wymienionych w załączniku I poza obszar Unii musi być poprzedzony przesłaniem do wyznaczonego organu w państwie wywozu powiadomienia o wywozie. W przypadku przywozu tych chemikaliów nie istnieje obowiązek powiadamiania o przywozie na obszar Unii, ale rozporządzenie 649/2012 nakłada na importerów obowiązek przekazywania wyznaczonemu organowi krajowemu rocznych sprawozdań z ilości importowanych chemikaliów. Ponadto wprowadzenie do obrotu nikotyny, podlega przepisom ustawy z dnia 25 lutego 2011 o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. Nr 63 poz. 322), przepisom rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (REACH) oraz przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (CLP) dotyczącego klasyfikacji, oznakowania i pakowania. Zgodnie z przepisami rozporządzenia CLP oznakowanie nikotyny wprowadzanej do obrotu w Polsce powinno być sporządzone w języku polskim. W przypadku gdy płyny zawierające nikotynę są zaklasyfikowane jako niebezpieczne/stwarzające zagrożenie, należy poinformować Inspektora ds. Substancji Chemicznych o sprowadzeniu (bądź wytworzeniu) takiej mieszaniny przekazując kartę charakterystyki.
Należy zwrócić także uwagę, że od dnia 1 marca 2018 r. zmienia się klasyfikacja i oznakowanie nikotyny. Informacje na temat nowej klasyfikacji i oznakowania zawarte są w rozporządzenie Komisji (UE) 2016/1179 z dnia 19 lipca 2016 r. dostosowujące do postępu naukowo-technicznego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (Dz.Urz. UE L. L 195/11 z 20.7.2016).
Czym są środki zastępcze tzw. dopalacze oraz nowe substancje psychoaktywne?
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii definiuje środek zastępczy jako produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Natomiast nowa substancja psychoaktywna to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym, o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, wymieniona w wykazie nowych substancji psychoaktywnych zamieszczonym w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 44b  ust. 2 ww. ustawy”.
Dlaczego środki zastępcze tzw. dopalacze są niebezpieczne?
Jednym z podstawowych problemów jest fakt, iż nie są znane skuteczne metody leczenia oraz hospitalizowania osób po spożyciu dopalaczy.
Skutkami ubocznymi zażywania dopalaczy mogą być, m.in.: kołatanie serca, zaburzenia rytmu serca, zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, bóle w klatce piersiowej, przyspieszenie akcji serca, przyspieszony płytki oddech, zaburzenia widzenia (jaskrawość), halucynacje, zaburzenie czynności ruchowych, a nawet śmierć.
Co grozi za wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu środków zastępczych tzw. dopalaczy?
Zgodnie z art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii „Kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł.”