Przejdź do treści

Zagadnienia problemowe

Październik miesiącem ważenia tornistrów (wyniki badań w 2018 r. w województwie mazowieckim)

Zgodnie z podpisaną 17 stycznia 2018 r. deklaracją współpracy między Głównym Inspektorem Sanitarnym a Ministrem Edukacji Narodowej o wzajemnej współpracy na rzecz rozwoju edukacji zdrowotnej w środowisku szkolnym, w ramach organizowanego Ogólnopolskiego Dnia Tornistra oraz akcji „Październik Miesiącem Ważenia Tornistrów” przez cały miesiąc pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w wybranych szkołach podstawowych na terenie całego województwa mazowieckiego oceniali wagę tornistrów szkolnych.

Tegoroczna edycja akcji ważenia tornistrów w województwie mazowieckim objęła swym zasięgiem 75 szkół podstawowych, w tym 40 ze środowiska miejskiego i 35 w środowisku wiejskim.

Zważono tornistry uczniów z 1639 klas co stanowi 91,6% oddziałów klasowych w badanych szkołach. Badaniem objętych zostało 21787 uczniów (56,2% ogółu uczniów w badanych szkołach), w tym: 7562 uczniów klas I-III oraz 14225 uczniów klas IV-VIII i III gimnazjum.

Plecaki szkolne, których ciężar mieścił się w granicach normy (od 10% do 15% masy ciała) nosiło 17553 (80,6%) uczniów.

Zbyt ciężkie tornistry (powyżej 15% masy ciała) stwierdzono u 4234 uczniów, co stanowi 19,4% badanych.

W klasach I-III:

  • 6076 uczniów – 80,3% nosiło tornistry mieszczące się w granicach normy od 10% do 15% masy ciała,
  • 1486 uczniów – 19,7% nosiło tornistry zbyt ciężkie przekraczające 15% ich masy ciała.

Najcięższy tornister wynosił 27,7% masy ciała ucznia i należał do dziewczynki z klasy pierwszej w powiecie grodziskim.

W klasach IV-VIII szkół podstawowych i III gimnazjów:

  • 11477 uczniów – 80,7% nosiło tornistry mieszczące się w granicach normy od 10% do 15% masy ciała,
  • 2748 uczniów – 19,3% nosiło plecaki zbyt ciężkie.

Najcięższy plecak wynosił 22,2% masy ciała ucznia i należał do chłopca z klasy ósmej
w powiecie białobrzeskim.

Należy pamiętać, że właśnie w czasie szkolnym ma miejsce okres krytyczny dla postawy fizycznej młodego człowieka. Wtedy następuje intensywny wzrost ciała, natomiast układ kostny składa się z dużej ilości chrząstek przez co jeszcze jest słaby i plastyczny. Dlatego uczniowie klas pierwszych szkół podstawowych są narażeni na wykształcenie się u nich wady postawy.

Powstałe w okresie wzmożonego rozwoju człowieka wady postawy można zaobserwować
u ponad połowy ogólnej populacji ludzkiej a przyczyną tego stanu rzeczy są nadmierne obciążenia ciała (w stosunku do wzrostu i wagi) lub „wypracowane” w młodości złe nawyki, czego konsekwencją mogą być nawet zwyrodnienia w obrębie narządu ruchu, doprowadzając
w ostateczności nawet do trwałego kalectwa.

W 2016 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna przeprowadziła w szkołach podstawowych oraz gimnazjach ogólnopolskie badanie obciążenia uczniów ciężarem tornistrów. W województwie mazowieckim badanie przeprowadzono w 76 szkołach, obejmując przy tym 12848 uczniów, z których 8317 to uczniowie szkół podstawowych i 4531 uczniowie gimnazjów.

Problem nadmiernego obciążenia tornistrów widoczny był w klasach I-III w szkołach podstawowych bowiem ok. 60% uczniów klas I-III nosiło plecaki przekraczające 10% masy ciała, 18,2% nosiło plecaki przekraczające 15% masy ciała.

Najgorsza sytuacja miała miejsce w powiecie piaseczyńskim 48,3% uczniów nosiła plecaki przekraczające 15% masy ciała ucznia.

Najcięższy plecak (ze stelażem) należał do uczennicy klasy drugiej w powiecie piaseczyńskim a wynosił 8 kg co stanowiło 30% ogólnej masy ciała uczennicy.

Natomiast 19,5% uczniów gimnazjów nosiło tornistry których waga przekraczała 10% masy ciała u 1,4% zbadanych uczniów waga plecaka przekraczała 15% masy ciała.

Inaczej ma się sprawa z zapewnieniem możliwości pozostawienia części podręczników i przyborów szkolnych w szkołach bowiem, we wszystkich 75 placówkach objętych tegoroczną akcją ważenia tornistrów w woj. mazowieckim zapewniono uczniom tę możliwość, w tym w 24 z wykorzystaniem indywidualnych szafek na przybory i podręczniki, w 21 szkołach wyznaczono miejsce w salach lekcyjnych, natomiast w 30 szkołach zastosowano inne rozwiązanie.

Inne rozwiązanie najczęściej polegało na systemie mieszanym, tzn. cześć uczniów miała do dyspozycji wydzielone miejsce w sali zajęć, a część szafki indywidualne. Zdarzały się przypadki (nieliczne), że tylko uczniowie klas I-III mieli do dyspozycji indywidualne szafki, zaś pozostali uczniowie wg oświadczenia dyrektorów szkół mogli pozostawić część swoich przyborów lub podręczników w torbie na wieszaku w boksie szatni lub udostępniono im wspólne miejsce w sali zajęć (np. wydzielona półka dla wszystkich uczniów danej klasy).

Wyniki akcji przeprowadzonej w 2016 roku jednoznacznie wskazuje, że tylko 21,2% objętych programem szkół umożliwiało pozostawienie podręczników i przyborów szkolnych przez uczniów na terenie szkoły (32% szkół podstawowych i 18% gimnazjalnych).

Cykliczne przeprowadzanie akcji „Ogólnopolski Dzień Tornistra” wraz z wpisaniem jej na stałe do kalendarza roku szkolnego pozwoli Państwowej Inspekcji Sanitarnej na monitorowanie postępów dotyczących tego zagadnienia.

Przygotowanie szkół do nowego roku szkolnego 2018/2019 w województwie mazowieckim

Obrazek z tytułem "Witaj Szkoło" przedstawiający w tle jabłko i książki na biurku

W drugiej połowie sierpnia 2018 r. jak co roku, pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej województwa mazowieckiego zebrali informację na temat przygotowania szkół do rozpoczęcia nowego roku szkolnego 2018/2019.

W bieżącym roku uzyskano dane od 1096 (44,68% będących w ewidencji) szkół wszystkich typów, które funkcjonują na terenie naszego województwa samodzielnie bądź w ramach zespołów.

W wyniku przeprowadzonej oceny ustalono, że w szkołach przeprowadzono prace remontowo-przygotowawcze obejmujące swoim zasięgiem:

  • remonty sal dydaktycznych (482 szkół),
  • remonty zapleczy sanitarnych (217 szkół),
  • remonty bloków sportowych (149 szkół),
  • remonty bloków żywieniowych (129 szkół).

Oprócz tego w 512 szkołach przeprowadzonoczęściowe prace remontowo-konserwatorskie niektórych, wybranych – najbardziej tego potrzebujących pomieszczeń, takich jak np.: korytarzy i klatek schodowych, szatni, wejść do budynków. Prace dotyczyły również: boisk szkolnych, placów zabaw, schodów frontowych, utwardzenia powierzchni wokół obiektów, elewacji, ogrodzeń szkół, podjazdów dla osób niepełnosprawnych, remontów i wymiany pokryć dachowych oraz orynnowania.

Ponadto w 128 szkołach dokonano rozbudowy. Dotyczyły one głównie bloków sportowych wraz z zapleczami sanitarnymi, bloków żywieniowych, dobudowy nowego skrzydła z salami dydaktycznymi i pomieszczeniami dla przedszkola, świetlicami, szatniami, sanitariatami, klatkami schodowymi. Na terenie placówek prowadzono budowy lub rozbudowy boisk sportowych i placów zabaw.

  We wszystkich skontrolowanych placówkach przeprowadzane były gruntowne prace porządkowo - konserwatorskie pomieszczeń i ich wyposażenia oraz otoczenia wokół szkół.

Zaś w 174 szkołach prowadzono inne przygotowawcze prace tj.: zakup i modernizację sprzętu komputerowego, tablic interaktywnych, zakup: pomocy dydaktycznych, sprzętu sportowego, wyposażenia do bloku żywieniowego.

Z dniem 3 września w zdecydowanej większości szkoły były przygotowane do nowego roku szkolnego. W 180 placówkach wydłużony został termin zakończenia prac remontowo-budowlanych.

 

Głównymi przyczynami przedłużających się prac remontowych były:

  • trudności w znalezieniu wykonawcy zaplanowanych inwestycji,
  • rozległego zakresu wykonywanych prac,
  • trudności w pozyskaniu środków finansowych na realizację założonych prac remontowych oraz konieczności ich spożytkowania
    w bieżącym roku kalendarzowym,
  • podzielenia zaplanowanych prac na różne etapy,
  • utrudnienia związanego z procedurami przetargowymi,
  • niewywiązania się przez wykonawców oraz dostawców ze zleconych prac w wyznaczonym terminie.

W placówkach oświatowo-wychowawczych, w których prace będą kontynuowane po rozpoczęciu zajęć lekcyjnych dyrekcja gwarantowała, że w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole, czynności emontowo/konserwatorskie będą prowadzone z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniów uczęszczających na zajęcia szkolne (miejsca prowadzenia robót zostaną wydzielone, wyłączone z użytkowania, oznakowane i zabezpieczone przed dostępem osób postronnych), zaś według informacji Dyrektorów placówek zakres prowadzonych prac nie pogorszy warunków pobytu i nauki przebywających w szkole. Administratorzy szkół zobowiązali się do sprawowania wzmożonego nadzoru ze strony nauczycieli i personelu pomocniczego podczas przerw międzylekcyjnych w budynkach oraz na terenie placówek.

Przeprowadzone kontrole pozwalają stwierdzić, że większość szkółjest przygotowana do rozpoczęcia nowego roku szkolnego. Żadna ze skontrolowanych placówek nie została zdyskwalifikowana ze względu na niewłaściwy stan sanitarno-techniczny i praktycznie we wszystkich placówkach zajęcia rozpoczęły się z dniem 03.09.2018 r.

Wyjątkiem jest tylko Publiczna Szkoła Podstawowa w Błotnicy (powiat białobrzeski) w której ze względu na kapitalny remont oraz modernizację części budynku na parterze i I piętrze rok szkolny rozpoczął się 10 września 2018 r.