Aktualna sytuacja epidemiologiczna rozprzestrzeniania się w woj. mazowieckim szczepów bakterii Klebsiella Pneumoniae wytwarzających karbapenemazy typu NDM (KP New Delhi).

Aktualna sytuacja epidemiologiczna rozprzestrzeniania się w woj. mazowieckim szczepów bakterii Klebsiella Pneumoniae wytwarzających karbapenemazy typu NDM (KP New Delhi).

W związku z opublikowanym w dniu 17 maja 2018 r. raportem Najwyższej Izby Kontroli przedstawiającym krajową sytuację dot. zakażeń szpitalnych związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Warszawie przedstawia sytuację epidemiologiczną w województwie mazowieckim w roku 2017 r. dotyczącą występowania zakażeń szpitalnych.

W ostatnich latach zwiększa się liczba odnotowywanych ognisk epidemicznych.

  • 2017 r.: 94 ogniska
  • 2016 r: 79 ognisk
  • 2015 r.: 66 ognisk
  • 2014 r.: 40 ognisk
  • 2013 r.: 51 ognisk
  • 2012r.: 37 ognisk

 

Stan ten odzwierciedla zwiększającą się liczbę ognisk zakażeń szpitalnych, ale przede wszystkim pokazuje efekt pracy wzmożonego nadzoru sanitarno-epidemiologicznego oraz ogromny wysiłek, jaki został podjęty w ostatnich latach przez szpitale i inspekcję sanitarną na Mazowszu w zakresie realizowania badań przesiewowych pacjentów przy przyjęciu do szpitala, jak i w trakcie hospitalizacji, które pozwalają na odnotowanie zarówno pojedynczych przypadków zakażeń, jak i ognisk zakażeń wywołanych przez patogeny chorobotwórcze.

W ogniskach znacząco wzrasta liczba zakażeń bakteryjnych w stosunku do liczby zakażeń wirusowych.

W ostatnich latach na Mazowszu najliczniejszą grupę stanowią ogniska
o etiologii:

  • Klebsiella pneumoniae gł. MBL/NDM - około 30% wszystkich ognisk a 40 % o etiologii bakteryjnej
  • Clostridium difficile - około 20 % wszystkich ognisk a 30 % o etiologii bakteryjnej

Zwiększyła się liczba wykrywanych przypadków Klebsiella pneumoniae MBL/NDM (KP MBL/NDM), głównie przy przyjęciu do szpitala, ale także w trakcie pobytu- ma to związek ze znacznym zwiększeniem liczby wykonywanych badań przesiewowych – z danych przesłanych do PWIS wynika, że w 2017 r. wykonano ponad 128 tys. badań (w 2016 – ok. 69 tys.) i wykryto Klebsiella pneumoniae NDM u 2325 pacjentów tj. 1,8 % osób przebadanych (w 2016 r. 950 pacjentów z KP NDM tj. 1,4 % przebadanych)

Większość przypadków (ok. 70%) , zarówno pojedynczych jak i występujących w ogniskach, stanowią bezobjawowe kolonizacje K. pneumoniae MBL/NDM a najczęstszymi postaciami zakażeń w ogniskach są zakażenia układu moczowego i oddechowego (gł. w oddziałach Internistycznych i OAiIT).

Prezentowane powyżej dane należy odnieść do liczby hospitalizacji w województwie – ponad 1 mln. 400 tys. rocznie na Mazowszu- największego województwa w Polsce z największą liczbą szpitali na swoim terenie. W samej Warszawie hospitalizowano w nich ok. 800 tys. pacjentów a poza stolicą ponad 600 tys.

Ogółem pod nadzorem mazowieckiej inspekcji sanitarnej znajduje się 168 podmiotów leczniczych stacjonarnych (87 obiektów w samej Warszawie, 81 poza Warszawą, w tym 28 szpitali nadzorowanych bezpośrednio przez WSSE w Warszawie) oraz 123 inne podmioty lecznicze udzielające całodobowych świadczeń zdrowotnych.

Od listopada 2015 roku obowiązują na Mazowszu wzmożone procedury monitorowania zakażeń wywołanych przez oporną na antybiotyki Klebsiella pneumoniae typu NDM (New Delhi).

Zasady postępowania na polecenie PWIS w Warszawie zostały wdrożone we wszystkich szpitalach i dotyczą także innych opornych bakterii z rodziny Enterobacteriace wytwarzających karbapenemazy tzw. CPE. Szpitale zostały zobligowane do przeprowadzania badań przesiewowych u pacjentów przy przyjęciu do szpitala. Badania przesiewowe pozwalają jak najszybciej wyodrębnić grupy pacjentów szczególnego ryzyka i zastosować wobec nich izolację i wzmożony nadzór sanitarny oraz leczenie uwzględniające lekooporne bakterie.

Wyodrębniono 4 grupy takich pacjentów:

- pacjent z innej placówki, w której stwierdzono NDM

- pacjent z CPE w wywiadzie w ciągu ostatniego pół roku/roku

- pacjent z wcześniejszym nosicielstwem NDM/KPC/OXA48

- pacjent z kontaktu z opieką medyczną w krajach o wysokiej zapadalności na zakażenia wywoływane przez CPE (głównie Indie, Pakistan, północna Afryka)

Szpitale zostały zobligowane także do przestrzegania zasad izolacji pacjentów, przestrzegania procedur higienicznych zwłaszcza higieny rąk i dezynfekcji powierzchni oraz zwiększenia natężenia kontroli wewnętrznych w tym zakresie a także raportowania danych epidemiologicznych do Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych.

Sprawa rozprzestrzeniania się KP NDM stanowi obecnie jeden z najpoważniejszych problemów epidemiologicznych nie tylko w Polsce, ale także w Europie. Na obecnym etapie całkowita eradykacja lekoopornych drobnoustrojów nie wydaje się możliwa, ale dzięki podejmowanym działaniom, możliwe jest spowolnienie transmisji tych zagrożeń w szpitalach.

PSSE i WSSE woj. mazowieckiego monitorują sytuację, zbierają i analizują dane, przekazują wnioski do właściwych organów (GIS, Dyrekcje Szpitali, organy tworzące podmiotów leczniczych), do których należy podejmowanie działań zgodnie z kompetencjami.

 

Zakażenia szpitalne stanowią bardzo istotny problem m.in. dlatego, że mogą ujawnić się zarówno w czasie hospitalizacji, jak i po wypisaniu chorego do domu lub po przeniesieniu go do innego zakładu leczniczego lub opiekuńczego – w okresie wylęgania się choroby:

  • Po 48 godzinach od przyjęcia do szpitala lub wykonania procedury inwazyjnej - zakażenia bakteryjne (większość zakażeń),
  • Do 2 tygodni (postać płucna legionellozy),
  • Ok. 6 miesięcy (WZW typu B, C),
  • Wiele lat (zakażenie wirusem HIV, który wywołuje AIDS).
  • U pacjentów operowanych (nawet tych, którzy przebywali w placówce medycznej bardzo krótko np. kilka godzin, jeden dzień lub jedną dobę) objawy zakażenia mogą się ujawnić do 30 dni od dnia wykonania operacji lub do 1 roku od dnia wykonania operacji w przypadku wszczepienia pacjentowi jakiegoś materiału wszczepialnego tzw. implantu, np.: protezy stawu, protezy naczyniowej, siatki przepuklinowej itd.

Z Raportu Najwyższej Izby Kontroli:

„Zakażenia szpitalne związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych stanowią poważny problem wszystkich szpitali, nawet w krajach o najwyższych standardach opieki zdrowotnej. Dotyczą od 5 do 10 % osób leczonych szpitalnie. Zakładając, że w polskich szpitalach ulega zakażeniom tylko 5% procent pacjentów to i tak daje to ok. 400 tys. osób. Źródłem przenoszenia bakterii mogą być m. in. brudne ręce personelu medycznego, niejałowy sprzęt, skażone otoczenie chorego, przyjmowanie pacjentów wymagających szczególnych warunków hospitalizacji bez ich zapewnienia, zatrudnianie osób nieprzygotowanych do pracy w szpitalach”.

(jn, at)

Wróć